Zapis stenograficzny (1415) z 209. posiedzenia
Komisji Ustawodawstwa i Praworządności
w dniu 4 sierpnia 2004 r.
Senator Robert Smoktunowicz:
„Pani Przewodnicząca! Panie Ministrze! Szanowni
Państwo!
Ja w dość szerokim uzasadnieniu starałem się państwa
przekonać do tego projektu. Jeżeli chodzi o motywy, to one są z mojej
strony oczywiste: myślę, że nie jestem jedynym, którego
przeraża stan przestępczości, to, że nie czujemy się bezpieczni. Ale
przyznam, że również w mojej praktyce zawodowej obserwowałem
losy osób, które narażone na bezpośredni zamach
podjęły obronę. To, jakie były później procesowe, w
postępowaniu przygotowawczym i sądowym, losy tych osób -
przyznam - przeraziło mnie. I jestem przekonany, że jak najszybciej
musimy się zastanowić nad radykalnymi zmianami kodeksu karnego, a także
kodeksu postępowania karnego, zmierzającymi do wzmocnienia ochrony
prawnej osoby, która podejmuje obronę przed bezprawnym
zamachem. Przyznam, że czytałem taki sympatyczny wywiad z
prezesem Sądu Najwyższego panem profesorem Gardockim, i on powiedział
takie piękne zdanie, że podjęcie obrony przed przestępcą, podjęcie
takiej skutecznej obrony to jest zwycięstwo prawa nad bezprawiem. I
rzeczywiście coś w tym jest. Praktyka w Polsce jest, przyznam, dziwna.
Ja przez pewien czas byłem przekonany, że być może to problem
sądów, być może prokuratorów, czyli że to jest
problem może nie tyle przepisów materialnych, ile praktyki
stosowania prawa. Ale przyznam, że obserwując to, co się dzieje... Ja
jestem przekonany, że bez zmiany przepisów prawa
materialnego kodeksu karnego rzeczywiście tej sprawy nie wyjaśnimy.
Ta propozycja zmierza generalnie - ja może zaraz
szczegółowo o tym powiem - nie tyle do uwolnienia od
odpowiedzialności karnej, ile wzmocnienia pozycji procesowej i w
ogóle ochrony prawnej osoby, która broni się
przed bezpośrednim bezprawnym zamachem.
Jeżeli chodzi o zasadniczą definicję obrony koniecznej,
która jest zawarta w art. 25 §1, to jest to
definicja, która przetrwała dłuższy czas -w ostatnim
kodeksie ona jest chyba powtórzona, przejęta z poprzednich
kodeksów karnych, tak że ja tutaj nie wprowadzam żadnych
zmian. Inne zmiany są radykalne, bo przyznam, że propozycja idzie
bardzo daleko, aczkolwiek nie jestem osamotniony - zaraz państwu
powiem, co wynalazłem w krótkiej historii tych spraw.
Jeżeli chodzi o §2, to w porównaniu do
obecnego stanu prawnego przede wszystkim proponuję, aby przepis nie
ograniczał się wyłącznie do tak zwanego ekscesu intensywnego, czyli do
zastosowania obrony niewspółmiernej do niebezpieczeństwa,
ale generalnie dotyczył przekroczenia granic obrony koniecznej. A
zasadnicza zmiana polega oczywiście na tym, że sąd nie tyle może
stosować, ile stosuje nadzwyczajne złagodzenie kary.”
i tutaj się na moment zatrzymamy. Pan Senator zasugerował, iż kodeks
karny przewiduje możliwość złagodzenia lub odstąpienia przez sąd od
kary tylko w przypadku przekroczenia granic w postaci tzw ekscesu
intensywnego oraz zaproponował zamiast fakultatywnego obligacyjne
złagodzenie kary. Pozornie rozwiązanie to wydaje się bardzo dobre,
jednak gdy się temu bliżej przyjrzymy to graniczy to z absurdem nie do
przyjęcia.
Zacznę od pierwszej części. Oczywiście jest to nieprawda. Jak pisze
Filar „Rzecz została dziesiątki razy opisana w podręcznikach
i komentarzach prawa karnego, posiada bogate orzecznictwo i dla
każdego, kto się z tym zapoznał, nie powinna budzić cienia
wątpliwości.” I słusznie. Obecnie przekroczenie granic obrony
koniecznej może mieć charakter albo ekscesu
intensywnego albo ekscesu
ekstensywnego. Eksces intensywny polega na zastosowaniu
środków rażąco niewspółmiernych do
niebezpieczeństwa zamachu, natomiast eksces ekstensywny polega na, albo
reakcji obronnej przedwczesnej, albo reakcji obronnej
spóźnionej.
No dobrze, do rzeczy, zapraszam do lektury fragmentów około 50 wyroków Sądu Najwyższego. Może ludziska przejrzycie na oczy...
(Zanim jednak ktokolwiek wysunie jakikolwiek wniosek proszę o
zapoznanie się ze wszystkimi wyrokami zawartymi w tym artykule,
wszystko układa sie w logiczną całość, proszę pamiętać że opisują one konretne przypadki, więc ewentualny zarzut 'sprzeczności' proszę dokładnie przemysleć)
Obrona Konieczna 
