Wyroki dotyczą lat około stu, więc są w nich cytowane analogiczne przepisy będące w trzech róznych kodeksach a więc widniją różne numery artykułów.
EKCES
EKSTENSYWNY
Wyrok z dnia 7
V 1937 r., 1 K 150/37, Zb.O. 1937, z. 12, poz. 335
„Gdzie nie ma zamachu, tam nie może być obrony przeciwko
zamachowi, a gdzie nie ma obrony, nie ma możliwości jej
przekroczenia.”
Wyrok z dnia 21
VIII 1957 r., IV K 585/57, OSN 1958, nr 1, poz. 4
„O obronie koniecznej można mówić tylko
wówczas, gdy stosujący ją działa odpierając bezpośredni,
bezprawny zamach na jakiekolwiek stojące pod ochroną prawa dobro własne
lub innej osoby. Zamach więc musi istnieć w chwili czynu sprawcy.
Niebezpieczeństwo musi istnieć obiektywnie i w chwili stosowania obrony
koniecznej nadal trwać i bezpośrednio grozić bądź stosującemu obronę
konieczną, bądź osobie przez niego bronionej.”
Wyrok z dnia 24
XI 1933 r., R 242/33, WPP 1934, z. 2, s. 98
„Napaść musi być bezpośrednia, tj. Musi istnieć w chwili
działań obronnych, a działania te powinny być tylko obroną i niczym
więcej.”
Wyrok z dnia 23 IV 1974
r., IV KR 38/74, OSPiKA 1974, z. 12, poz. 266
"Domniemany zamiar dokonania bezpośredniego bezprawnego zamachu,
który nie wszedł jeszcze nawet w początkowe stadium
realizacji, ani nie stwarza sytuacji obrony koniecznej dla osoby
spodziewającej sie takiego zamachu, ani nie uzasadnia uprzywilejowania
w myśl art. 22 § 3 k.k. działania podjętego przez osobę w celu
uprzedzenia tego zamachu.”
Wyrok z dnia 30
VI 1927 r., II K 716/27, Zb.O. 1927, poz. 83
„Dla uznania sprawcy działającego w stanie obrony koniecznej
nie jest wystarczające ustalenie, że działał pod wpływem afektu
wywołanego stanem ustawicznej obawy, lecz koniecznym jest, żeby
niebezpieczeństwo rzeczywiście mu groziło.”
Wyrok z dnia 18
II 1927 r., KR 398/26, OSP 1927, poz. 241
„Sama obawa, że napad może nastąpić, nie stwarza jeszcze
warunków sprawiedliwej obrony koniecznej.”
Wyrok z dnia 13
IV 1937 r., 1K 3/37, Zb.O. 1937, z. 10, poz. 284
„działanie mające na celu uprzedzenie zamachu nie
bezpośredniego, lecz mogącego grozić dopiero w przyszłości, może
stanowić przekroczenie granic obrony koniecznej przez
niewspółczesność.”
Wyrok z dnia 5
II 1925 r., 337/24, RpiS 1925, z.4, s.1203
„Napad jest obecny, gdy już sie rozpoczął lub bezpośrednio
zagraża.”
Wyrok z dnia 8
X 1934 r., 1K 637/32, Zb.O. 1935, z. 4, poz. 149
„ 1. Bezpośredniość zamachu (...) istnieje od chwili
rozpoczęcia ataku. Podnoszenie płyty, jak i nachylanie się celem
podniesienia jej, może stanowić początek ataku, jeżeli sąd przyjąłby za
uzasadnione, że spełniający tę czynność zamierzał,
podniósłszy tę płytę, rzucić nią w oskarżonego, aby go
uszkodzić na ciele. Jeżeli takiego zamiaru nie było, lecz obawa w tym
kierunku byłaby uzasadnioną, należałoby zastosować przepisy o błędzie,
co również może usprawiedliwić obronę konieczną dokonaną
przez oskarżonego.”
Wyrok z dnia 5
IV 1933 r., 4K 37/33, Zb.O. 1933, z. 6, poz. 118
„Niewspółczesność obrony polega na działaniu
przedsięwziętym bezpośrednio po napadzie lub bezpośrednio przed
napadem, gdy napad nie jest jeszcze w toku (nie rozpoczęło sie jego
urzeczywistnienie), jednakże grozi urzeczywistnieniem w najbliższej
przyszłości.”
Wyrok z dnia 2
XI 1956 r., III K 480/56, RPiE 1958, z. 1, s. 320
„Obrona konieczna zachodzi od momentu, gdy niebezpieczeństwo
napaści zagraża bezpośrednio, gdy z zachowania sie napastnika wynika,
że napad nastąpi w najbliższym czasie. Napadnięty w takich
okolicznościach użyć może wszelkich środków do odparcia
napaści. Oczywiście rzeczą sądu jest zbadać, czy użyte przez
napadniętego środki do odparcia napaści były współmierne
oraz czy nie zachodziła niewspółczesność czasowa polegająca
na przedwczesności obrony.”
Wyrok z dnia 11
XII 1978 r., II KR 266/78, OSNKW 1979, nr 6, poz. 65
„Działanie w obronie koniecznej polega na podjęciu takiej
akcji obronnej, jaka niezbędna jest do odparcia ataku w momencie
bezpośredniego zagrożenia ze strony napastnika. Bezpośredniość
zagrożenia wchodzi w grę również wówczas, gdy
istnieje wysoki stopień prawdopodobieństwa, że zagrożone atakiem dobro
zostanie zaatakowane natychmiast, w najbliższej chwili.”
Wyrok z dnia 31
III 1988 r., I KR 60/88, OSNKW 1988, nr 9-10, poz. 64
„decyduje zachowanie się osoby atakującej w całym przebiegu
zdarzenia, nie tylko ten fragment, który odnosi sie do
momentu podjęcia akcji obronnej przez osobę zaatakowana.”
Wyrok z dnia 24
VII 1997 r., III KN 261/96, OSNPK 1998, nr 11, poz. 1
"Nie sposób jednak przyjąć, jak to czyni Sąd
Wojewódzki, że wtargnięcie pokrzywdzonych na pole
uzbrojonych w widły i sprężynę przystosowaną do bicia nastąpiło jedynie
po to, aby odeprzeć ewentualny zamach oskarżonych. Jest w świetle
poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych oczywiste, że zachowanie
pokrzywdzonych nie tylko wzbudziło u oskarżonych uzasadniony w tej
sytuacji stan zagrożenia, ale też faktycznie tego rodzaju zagrożenie
stanowiło. Nie można zatem na tle okoliczności odmawiać oskarżonym
jakiegokolwiek prawa do przeciwstawienia sie oczekiwanej w najbliższym
czasie agresji. Tego rodzaju ocena prawna ich zachowania musiałaby się
bowiem opierać na założeniu, że prawo do odparcia ataku powstaje
dopiero wówczas, gdy na osobę zaatakowaną spadną pierwsze
ciosy. Zachowanie pokrzywdzonych zostało zatem prawidłowo uznane przez
Sąd Rejonowy za bezpośredni i bezprawny zamach w rozumieniu art. 22
§ 1 k.k.”
Obrona Konieczna 
