Wyrok z dnia 14 V 1968
r., II KR 44/68, OSNKW 1968, nr 12, poz. 140
„Z istoty obrony koniecznej wynika, że musi ona być
>>konieczna<<, a więc musi być podjęta w
taki sposób i takimi środkami, jakie są w konkretnej
sytuacji niezbędne do odparcia zamachu. Kto przekracza granice
zakreślone koniecznością, kto dla odparcia zamachu stosuje środki,
które nie były konieczne, dopuszcza sie ekscesu
intensywnego.”
Wyrok z dnia 28
IX 1962 r., Rw 970/62, OSNKW 1963, nr 5, poz. 89
„Prawo do wolności każdego człowieka uzasadnia prawo do
nieustępowania przed agresją i odparcia jej w drodze zastosowania
koniecznego, aktywnego działania. W razie napaści nie można żądać od
napadniętego, by uciekał, a nie bronił sie przed napaścią w
sposób aktywny. Jeżeli jednak do uniknięcia zamachu
wystarczy jedynie sie odsunąć, to byłoby przekroczeniem granic prawa do
obrony, gdyby napadnięty zastosował nierówne drastyczniejsze
i niebezpieczniejsze w skutkach środki obrony.”
Wyrok z dnia 28
I 1935 r., 1K 967/34, Zb.O. 1935, z. 9, poz. 366
„Przekroczenie granic obrony koniecznej, tzw. nadmiar obrony
(eksces intensywny), zachodzi przy dysproporcji pomiędzy siłą i energią
napaści a sposobem obrony. Jeśli bezprawna napaść jest dostatecznie
silna i energiczna, to wszelkie środki niezbędne do jej odparcia są
dopuszczalne.”
Wyrok z dnia 3
VII 1969 r., IV KR 118/69, OSPiKA 1970, z. 1, poz. 10
„Działającego w obronie koniecznej nie obowiązuje zachowanie
jakiejś kolejności w wyborze środków
(przedmiotów), może on odeprzeć zamach wszelkimi dostępnymi
w konkretnej sytuacji środkami obrony.”
Wyrok z dnia 21
V 1975 r., II KR 372/74, OSNPG, nr 10, poz. 94
„Z instytucji obrony koniecznej wynika, iż powinna ona być
podjęta w taki sposób i takimi środkami, jakie są w
konkretnej sytuacji niezbędne dla odparcia zamachu. Oznacza to jednak,
że z możliwych przy zastosowaniu środków obrony,
pierwszeństwo maja środki najłagodniejsze spośród
skutecznych. Dysproporcja więc użytych do innych rokujących skuteczność
środków obrony - będzie przekroczeniem jej granic.”
Wyrok z dnia 14
VI 1984 r., I KR 123/84, OSNPG 1985, nr 4, poz. 51
"Odpierający bezprawny zamach na dobro chronione prawem powinien
wybierać (o ile ma możliwość wyboru) najmniej drastyczne ze skutecznych
środki i sposób obrony. Oznacza to również, że
działanie obronne sprawcy działającego w obronie koniecznej przekraczać
musi swą intensywnością intensywność zamachu, by było ono
skuteczne.”
Wyrok z dnia 19
IV 1982 r., II KR 67/82, Gazeta Prawnicza 1983, z. 4, s.8
„Miarą dopuszczalności obrony koniecznej jest nie tylko jej
konieczność, ale także podjęcie takich działań obronnych i użycie
takich środków , które nie wykraczają poza
granice rzeczywistej potrzeby podyktowanej okolicznościami. Podjęta
obrona musi być bowiem współmierna do niebezpieczeństwa
zamachu. Proporcjonalność tę ocenić należy na płaszczyźnie dobra
atakowanego, istniejącego w momencie jego atakowania przez osobę
wykonującą zamach oraz skutków wynikłych z odpierania
zamachu.”
Wyrok z dnia 22
I 1958 r., IV K 578/57, OSNPG 1958, nr 10, s. 4
„Skoro oskarżony otoczony przez trzy osoby, ręką odepchnął
trzymającego go za głowę J.J. - to nie użył on sposobu obrony
pozostającego w dysproporcji z rodzajem zamachu. Wykonując swoje prawo
do obrony koniecznej nie wykraczając poza jej granice, oskarżony
działał prawnie, przy czym dla oceny jego działania nie ma znaczenia
okoliczność, czy i w jakiej mierze przewidywał skutki swego działania,
w szczególności takie, jakie w sprawie nastąpiły (tj. Śmierć
J.J.).”
Wyrok z dnia 17
IX 1997 r., III KN 316/98, OSNPK 1998, nr 3, poz. 1
„Dla dokonania prawidłowej oceny współmierności
podejmowanych działań obronnych i stosowania w tym celu
środków z punktu widzenia dyspozycji przepisu art. 22
§ 3 k. k. zupełnie podstawowe znaczenie ma analiza
intensywności zamachu ze strony napastnika. Takie elementy, jak
natężenie działań agresywnych, użyte środki napadu, właściwości, jak
tez cechy atakującego w istotny sposób warunkują rodzaj i
sposób zastosowania podejmowanych środków
zmierzających do odparcia zamachu. Zarazem maja one decydujący wpływ na
uznanie tych działań za mieszczące sie w granicach
konieczności.”
Wyrok z dnia 11
VII 1974 r., VI KRN 34/74, OSNKW 1974, nr 11, poz. 198
„Działającemu w obronie koniecznej wolno użyć takich
środków, które są niezbędne do odparcia zamachu.
Użycie, zwłaszcza z umiarem, niebezpiecznego narzędzia nie może być
uznane za przekroczenie granic obrony koniecznej, jeżeli odpierający
zamach nie rozporządzał wówczas innym, mniej niebezpiecznym,
ale równie skutecznym środkiem obrony, a z okoliczności
zajścia, a zwłaszcza z przewagi po stronie atakujących i sposobu ich
działania, wynika, że zamach ten zagrażał życiu lub zdrowiu
napadniętego. W takiej sytuacji nie zachodzi przewidziana w art. 22
§ 3 k.k. niewspółmierność środka obrony do
niebezpieczeństwa zamachu.”
Obrona Konieczna 
